Het mooiste gitaarakkoord… Begin jaren ’90 woonde ik met gitaarstudent Jan Willem van der Kouwe. Hij was eerst mijn gitaarleraar en later huisgenoot. Op het conservatorium had hij les van Maarten van der Grinten. Ik studeerde toen nog Philosophy of Science, Technology and Society (PSTS). Als studenten lagen we ’s avonds voor de buis ieder op een eigen tweepersoons bankje TV te kijken en lekker te lullen over over filosofie en muziek. Van jongs af aan gegrepen door “het muziekvirus” wilde ik zoveel mogelijk weten over jazzharmonie en -theorie, etcetera. Jan Willem had van Maarten een fantastisch E mineur akkoord geleerd. Het klinkt heel ruimtelijk, vol en dromerig. Het was het volgende Emin9(11) akkoord:
Een aantal jaren later ging ik zelf naar het conservatorium. Ik zocht liedjes uit van Pat Metheny, nog steeds één van de allergrootste gitaristen! Toen was er geen YouTube om te zien hoe je bijvoorbeeld een bepaald akkoord speelt. Je had een cassettedeck of een platenspeler. Met mijn cassettedeck kon ik het cassettebandje met de opname telkens een stukje terugspoelen, opnieuw afspelen en snel op de pauzeknop drukken als ik weer een toon van het akkoord had gehoord op mijn luidsprekers of koptelefoon. Ik zette mijn oren goed open en schreef de tonen in een notenbalkje. Zo vond ik allerlei akkoorden uit, maar bij Pat Metheny was het niet te doen! Luister maar eens naar “Long Ago Child / Fallen Star” van zijn album “New Chautauqua” uit 1979:
Prachtig toch? Wat een emotie! Het eerste akkoord lijkt als twee druppels water op het Emin9(11) akkoord van Maarten van der Grinten! Daar kwam ik zo’n 25 jaar geleden achter. Alleen speelt Pat Metheny een Fmin9(11) akkoord, dus een half toontje hoger. Pak maar eens je capodastro, plaats hem op de eerste positie en speel bovenstaande akkoordgreep. Klinkt dat niet hetzelfde? Maar toch speelt Pat Metheny het net iets anders. Daar kom ik nu achter. Er lijkt één toon verschil. Hij speelt geen Fmin9(11) maar een Fmin9:
Tja… Nog maar eens luisteren. Ik hoor niet dat hij de grondtoon speelt. En het lijkt zelfs of hij een Fmin9(#5) akkoord speelt, zonder grondtoon!
Dat wordt misschien tijd voor een toekomstige blog over “Long Ago Child”!
Overigens kom ik door deze gedachtenexercitie wel zelf op een mooi Emin9(11) akkoord:
Vlak na het jaar 2000 kwam ik er via videootjes achter dat Pat Metheny ook een 42 snarige Pikasso gitaar heeft die als een harp klinkt, gebouwd door gitaarbouwer Linda Manzer. Daarom is het niet te doen om Pats akkoorden te spelen op een gewone gitaar! En inmiddels zijn we al weer 25 jaar verder en Artificial Intelligence (AI) rijker. Dus heb ik de volgende vraag maar eens voorgelegd aan ChatGPT:
“Long Ago Child” is a song from Pat Metheny. It consists of spacious guitar chords. Yesterday I did a quick “YouTube Search” to see if there is a live recording video from Pat Metheny on YouTube. I could not find such a video. In my “Pat Metheny Songbook” there is a score with just the chord symbols. Unfortunately the chords are not written out in notes on the G-clef, so the exact voicings, how Pat Metheny plays those chords, are still unknown to me. Can you find more information of the exact voicings of “Long Ago Child”?
En er kwam een heel interessant antwoord met informatie rondom “Long Ago Child”. Samenvattend:
Long Ago Child was written in Munich in 1978 specifically as “a series of chords designed to be overdubbed as a textural piece.” Metheny says this himself in the material accompanying the Songbook. Metheny used, among other instruments, 6- and 12-string electric guitars, acoustic guitar, 15-string harp guitar and bass. That is probably the key to the mystery: what sounds like a sequence of enormous, spacious guitar chords may not be playable as conventional six-string guitar chord shapes. The recording is a layered/overdubbed texture. Chordify has an analysis of the recording, but it reduces the music to ordinary chord names and therefore doesn’t solve the voicing question.
Een interessant antwoord, maar helaas geen voicings zoals Pat Metheny ze speelt. En met Chordify kom je ook geen steek verder. Het Fmin9-akkoord wordt daar geschreven als een beginners Fmin-akkoord. Hiermee is het nut van gitaarles door een gediplomeerde gitaarleraar dan ook direct aangetoond!
ChatGPT biedt wel een opening voor de toekomst en vraagt me om een goede scan van de partituur te uploaden. De robot wil deze scan vergelijken met de opname “and work out likely string-by-string voicings, including open strings and unusual intervals”. Maar dat zal misschien stof zijn voor een toekomstige blog.
Tenslotte wil ik nog even terugkomen op het eerste Emin9(11) akkoord. In jazzharmonie worden vaak IImin7-V7-Imaj7 akkoordverbindingen gespeeld. Jan Willem leerde me dat Maarten de Emin7(11) ook speelde in een IImin7-V7 verbinding als volgt:
Ook dat biedt misschien stof voor een toekomstige blog waar deze twee akkoorden mooi in een jazzstandard ingepast kunnen worden.